Boeken, zaterdag 28 februari 2004

De gekte in de laatste dagen van Ahold

Kees de Vré

Jeroen Smit: Het drama Ahold.
Balans, Amsterdam. ISBN 9050187323, 336 blz. 17,50 euro

In dertig bladzijden van 'Het drama Ahold' worden omstandig de laatste twee weken gereconstrueerd voordat op maandag 24 februari 2003 het Ahold-drama wereldkundig wordt gemaakt. Met rooie oortjes neemt de lezer de gebeurtenissen in de laatste dagen van het eens zo trotse Ahold-concern tot zich, de deconfiture wordt heel sappig uit de doeken gedaan.

Het gaat om de ontmanteling van een concern, maar vooral ook om de deconfiture van zijn bestuurders, die zich collectief in de luren hebben laten leggen door de illusie van eeuwig succes en het geloof de hele wereld aan te kunnen.

In de loop van woensdag 12 februari wordt topman Cees van der Hoeven gebeld door zijn medebestuurslid Jim Miller, verantwoordelijk voor US Foodservice, de grootste Amerikaanse Ahold-dochter. Er is een bedrag van vijftig tot tweehonderd miljoen dollar zoek, meldt Miller. De accountants onthouden hun goedkeuring aan de jaarcijfers. Van der Hoeven moet even slikken, maar realiseert zich dat zo'n bedrag niet meer is weg te poetsen.

Twee dagen later wordt in overleg met de raad van commissarissen en de Amerikaanse advocaten van Ahold besloten de gevreesde Amerikaanse beurswaakhond SEC in te lichten.

Intussen wordt op het hoofdkantoor in Zaandam duidelijk dat ook verscheidene dochterbedrijven -in Zweden, Portugal en Zuid-Amerika- onterecht voor het volle omzetbedrag in de boeken staan. Ahold is daar hooguit voor de helft eigenaar en moet dat waarheidsgetrouw in de boeken vermelden. Er blijken brieven te bestaan, ondertekend door leden van de raad van bestuur, die dat bevestigen. Die brieven zijn echter geheimgehouden voor de controlerende accountants, een onvergeeflijke daad in bedrijvenland.

Dan ontvouwt zich -de buitenwereld weet nog van niets- een pandemonium van spoedvergaderingen en noodbijeenkomsten. In Zaandam is het een komen en gaan van bankiers, advocaten en accountants. Steeds meer betrokkenen realiseren zich dat Ahold aan de rand van de afgrond staat.

Het gaat om vertrouwen. Als al deze onverkwikkelijke feiten op korte termijn naar buiten zullen komen, zal het tot dan toe grote vertrouwen in Ahold ernstig geschaad worden. Banken zullen geen geld meer lenen, leveranciers kunnen hun kredieten opeisen en klanten zullen wegblijven. In een concern waar dagelijks 200 miljoen euro omgaat is zoiets dramatisch. Er zullen van de ene op de andere dag geen zaken meer worden gedaan. Ahold dreigt zomaar failliet te gaan.

Om dat onheil af te wenden wordt alle energie gestopt in het lospraten van een noodkrediet van ruim drie miljard euro.

Tientallen Amerikaanse en Nederlandse bankiers en advocaten sluiten zich drie dagen op in Zaandam om vóór maandagmorgen 24 februari 8.00 uur de lening rond te hebben, als het persbericht met alle onheil naar buiten moet. De opwinding is enorm, omdat alle onderhandelaars zich realiseren dat zij een concern met veertigduizend werknemers 'in hun handen hebben'. Smit beschrijft minutieus de zakelijke details, maar vergeet daarbij de menselijke details niet. Dat maakt dit hoofdstuk, ook voor de niet in harde financiën geïnteresseerde leek, zo leesbaar.

Hier en daar draaft Smit iets te ver door. Bijvoorbeeld als hij beschrijft dat de bankiers na al die etmalen bij elkaar tussen de etensresten op een paar bij elkaar geschoven stoelen proberen te slapen en ,,Ahold gelukkig de verwarming heeft aangelaten''.

Smit geeft met dit spannende openingshoofdstuk veel weg. De rest van het boek, veel historie vooral, moet daar constant tegenop boksen. Neemt niet weg dat dit fraaie staaltje onderzoeksjournalistiek zeer de moeite waard is.

Copyright: Trouw