• YA thrillers - beste kluitman novelles - Eva Burgers - Theo-Henk Streng - natasza tardio
    Lezen

    De 6 sterkste Kluitman novelles

    Jongeren lezen niet graag en daar heeft uitgeverij Kluitman iets op bedacht: korte, spannende boeken voor jongeren vanaf een jaar of 12. Intussen zijn er al tientallen Kluitman novelles op de markt. Deze young adults boeken vinden gretig aftrek onder de doelgroep, maar ook volwassenen mogen de boeken graag lezen.

    Dit zijn, naar mijn mening, de 6 leukste Kluitman novelles van dit moment en tevens enkele van de beste young adults boeken geschreven voor kinderen.

    Op de vlucht – Natasza Tardio

    Leo Dehler (hussel die letters maar eens goed door elkaar) is een gevreesde crimineel en de vader van Deyan. Deyan is het vriendje van Sanne. Aangezien de vader van Sanne in het vastgoed zit en stevige banden met Leo heeft, is dat een gevoelige situatie. Zeker als blijkt dat de politie bezig is Leo Dehler op te pakken en er een mol bij de politie zit.

    Sanne en Deyan zijn smoorverliefd op elkaar, maar is hun liefde bestand tegen hun vaders?

    Een spannende young adult thriller van formaat. In dit verhaal zijn meerdere personages die aan bod komen en vrij goed uitgewerkt worden. Ik vermoed dat ze de jonge lezers aanspreken en voor veel spanning zorgen.

    Natasza Tardio
    Natasza Tardio (foto: Wikipedia.org)

    Dochter van de onderwereld – Theo-Henk Streng

    Ook in Dochter van de onderwereld van Theo-Henk Streng speelt de criminele wereld een belangrijke rol. Jaap Verdonk is de vader van Nikki en van hem weet iedereen dat hij een grote crimineel is. Maar als Jaap op klaarlichte dag vermoord wordt, beseft Nikki pas in wat voor wereldje haar vader al die tijd de hoofdrol heeft gespeeld. Ze moet nu zelf ook vrezen voor haar leven en dat van haar moeder, want de onderwereld van Rotterdam zit achter informatie aan die haar vader ergens had.

    Dochter van de onderwereld is een van de beste young adults boeken die ik de afgelopen jaren gelezen heb. Dat komt omdat Streng zijn personages goed uitwerkt en je aan het einde van ieder hoofdstuk dwingt om verder te lezen. Je hebt te doen met Nikki en wil graag weten wie haar vader vermoord heeft.

    Een zeer goed boek dat absoluut in de smaak zal vallen bij jonge lezers (en hun ouders).

    Theo-Henk Streng schreef een van de spannendste young adults boeken met Dochter van de onderwereld.
    Theo-Henk Streng (foto: Wikipedia.org)

    Undercover – Eva Burgers

    Nog een boek met een crimineel tintje. Alleen is het hier geen vader die criminele trekjes vertoond, zoals bij Dochter van de onderwereld en Op de vlucht. Hier is het Ivar, het vriendje van hoofdpersoon Amy. Amy betrapt hem als hij na een inbraak met dodelijke afloop een huis verlaat en heeft er moeite mee hem hiermee te confronteren.

    Uiteraard heeft Ivar zijn zegje klaar, maar is hij te vertrouwen?

    Een goede ya thriller waar je zelf ook heen en weer wordt geslingerd in emoties. Want wie geloof je in zo’n situatie?

    Maar ik ben jou niet – Nadine Swagerman

    Jamie is zestien jaar en wordt uit huis geplaatst, omdat haar moeder niet meer voor haar kon zorgen. Toch heeft Jamie erg veel moeite om te aarden. De familie Mulder is goed voor haar, maar Jamie zit zelf aardig in de knoop.

    Het lukt Jamie dan ook niet goed om het verleden los te laten. Daarbij hoort ze een raar geluid dat de anderen niet lijken te horen en denkt ze dat er iemand rond het huis loopt. Zal haar verleden haar inhalen?

    In deze thriller kruip je in het hoofd van Jamie en heb je ook erg met haar te doen. De plottwist zal een jonge lezer niet snel aan zien komen en is één van de redenen dat ik dit boek graag  gelezen heb. Daarnaast is het vooral een spannende young adult thriller die je tussendoor even weg kunt lezen.

    Opgepast! – Jennefer Mellink

    Benthe is een vrij normaal meisje van zestien jaar en leidt een lekker leven. Ze houdt van haar vriendinnen, is druk met school, werk en jongens. Ze weet echter niet dat iemand haar nauwlettend in de gaten houdt. Iemand die niet al teveel goed in de zin heeft.

    Dit verhaal gaat over stalking en zit verdraaid goed in elkaar. Je mag Benthe echt en gunt haar dat het stalken stopt en ze goed uit de situatie komt, maar eigenlijk ben je ook wel benieuwd hoe het gaat als het even niet lekker afloopt.

    Jennefer Mellink is een auteur die precies weet hoe ze de doelgroep tot lezen aan moet zetten!

    De verleiding – Stine Jensen

    Noor is verslaafd. Verslaafd aan haar telefoon. Ze volgt haar vrienden op Instagram en is echt bang om iets te missen. Haar moeder vindt dat ze teveel met haar telefoon bezig is en stuurt haar naar een afkickkliniek. Terwijl haar vriendinnen op vakantie gaan en de leukste kiekjes delen, zit zij in Ommen. Erger nog… ze moet haar telefoon inleveren en voor een week de natuur in.

    Ze komt hier Rowan tegen, die gameverslaafd is. De twee krijgen een bijzondere band, maar het verhaal zit ook vol met mooie en verrassende wendingen.

    Een heel goed verhaal van Stine Jensen voor deze tijd, waarin verslaving aan telefoons en games aan de orde van de dag is.

    Conclusie

    Het lukt de auteurs Natasza Tardio, Theo-Henk Streng, Eva Burgers, Nadine Swagerman, Jennefer Mellink en Stine Jensen om een mooi boek af te leveren voor een publiek dat moeilijk tot lezen aan te zetten is. Maar ik weet zeker dat als een tiener eenmaal aan deze young adults boeken begonnen is, hij of zij zeker tot lezen over te halen is. En als de tiener in kwestie het boek uit heeft, is het voor de ouders vechten wie de volgende is die het mag gaan lezen.

  • Ik ken mijn Pappenheimers
    Spreekwoorden,  Taal

    Herkomst spreekwoord “Je pappenheimers kennen”

    Misschien herken je het wel: een spreekwoord dat steeds maar te binnen schiet. Je gebruikt het zo vaak dat je zo’n beetje de ambassadeur van dat spreekwoord begint te worden. Dat had ik een hele tijd met het spreekwoord “Je pappenheimers kennen”. Hoewel ik goed wist wat het betekende (in mijn context van de klassensituatie: je moet weten wie je in de gaten moet houden, omdat ik weet wat voor vlees ik in de kuip heb), had ik geen idee waar het vandaan kwam.

    Dat interesseerde me eigenlijk ook helemaal niet, tot ik afgelopen zomer in de auto naar Oostenrijk zat en door de Zuid-Duitse regio Beieren langs een stukje dat Pappenheim heette reed.

    Die avond, toen we eenmaal in ons hotel gesetteld waren en met een wit wijntje uitkeken over de bergtoppen, kon ik het niet nalaten wat research te doen. Het resultaat is dat ik nu niet alleen het spreekwoord gebruik, maar ook de herkomst ervan weet. Ik ben een echte ambassadeur geworden.

    Toneelstuk

    De eerste keer dat het gezegde “Ik ken mijn pappenheimers” gebruikt werd was in een toneelstuk over de Dertigjarige Oorlog (die duurde van 1618 tot 1648) van Friedrick von Schiller (een bekende toneelschrijver uit die tijd, maar ook een dichter en filosoof). Het toneelstuk van Von Schiller heette Wallensteins Tod (de dood van Wallenstein) en gaat over graaf Zu Pappenheim. Hij leefde van 1594 tot 1632 en was een aanvoerder in de Dertigjarige Oorlog.

    In het toneelstuk ging het om baron Wallenstein, die – net als graaf Zu Pappenheim – een leger aanvoerde. Generaal Wallenstein kreeg allerlei beschuldigingen naar zijn hoofd geslingerd en zou met de vijand samenwerken.

    Graaf Zu Pappenheim trok zich daar niets van aan en hielp Wallenstein. Hij vertrouwde Wallenstein volkomen. Wallenstein was daar zo blij om dat hij (in het toneelstuk) uitriep: “Daaraan herken ik mijn Pappenheimer!”

    Gebruik “Ik ken mijn Pappenheimers”

    De uitdrukking “Ik ken mijn Pappenheimers” wordt tegenwoordig zowel vertederend als ironisch bedoeld. In een situatie van drukke kinderen kan bijvoorbeeld worden gezegd: “Ach, ze zijn wat lawaaiig, maar ik ken mijn pappenheimers. Als ze straks uitgespeeld zijn, kunnen ze weer rustig aan het werk.”

    Maar het kan ook ironisch bedoeld zijn, zoals: “Denk je dat Irma haar kamer echt heeft opgeruimd? Nou, ik ken mijn Pappenheimers…” Voor wie de ironie ontgaat: in deze situatie heeft Irma haar kamer dus niet opgeruimd.

    Gebruik jij dit gezegde ook vaak? Dan ben ik benieuwd naar de context!

  • Close reading
    Lezen,  Onderwijs

    Haal het beste uit close reading

    Close reading is de nieuwste hype in onderwijsland. Het is een manier om begrijpend lezen naar een hoger level te tillen en ik heb de resultaten er zelf van mogen zien. Sinds de kerstvakantie ben ik begonnen met close reading en in de afgelopen maanden heb ik (na het thuisonderwijs) ingezet op een verdieping ervan. Ik merk dat kinderen gigantisch zijn gegroeid in begrijpend lezen en met veel meer aandacht een tekst tot zich nemen. Daarom wil ik in dit artikel graag mijn bevindingen met je delen en je op weg helpen om net zo succesvol te zijn.

    Theorie

    Close reading betekent dat je gerichter gaat lezen. In plaats van dat je een tekst leest en dan pas gaat kijken naar wat je ermee moet doen, ga je een tekst meerdere keren lezen. Elke keer heb je een ander leesdoel. Zo lees je de eerste keer om de inhoud te bepalen, kijk je de tweede keer naar de achterliggende gedachte van de auteur, de derde keer naar feiten en meningen en een vierde keer om de betekenis van moeilijke woorden te herleiden. Uiteraard ben je er vrij in om de volgorde van die leesdoelen zelf te bepalen. Die kan ook van tekst tot tekst verschillen. Het idee is dat kinderen zo gerichter een tekst gaan lezen. Het lezen van de tekst is niet meer het doel voor kinderen, maar het speuren naar de juiste informatie wel.

    Vervolgens gaan kinderen actief en in groepjes aan de slag met de ontleding van de tekst. Ze kleden de tekst als het ware helemaal uit. Ze halen er feiten en meningen uit, stellen zelf vragen op en nemen een standpunt in. Zo kunnen ze gaan discussiëren, maar hebben ze ook argumenten voor en tegen verkent. Dat maakt een les begrijpend lezen een stuk rijker dan het zomaar lezen van een tekst. Wat mij betreft past dit dan ook prima bij een les in de 21e eeuw.

    Wil je meer weten over wat close reading is? Lees dan zeker het boek Close Reading van Diane Lapp. Dat boek heeft mij veel inzichten verschaft.

    Leesdoelen vaststellen

    Tijd om te beginnen. Je gaat je klas een aantal rondes een tekst laten lezen. Daarbij staat elke ronde een ander leesdoel centraal. Welke leesdoelen dat zijn bepaal je als leerkracht aan de hand van de tekst. Mijn ervaring is dat drie tot vier doelen (dus drie tot vier keer de tekst lezen) genoeg is. Voor sommigen al teveel, maar je moet ze ergens prikkelen.

    Welke doelen zijn er zoal?

    • Wat is het onderwerp van de tekst en wat weet je er al van?
    • Wil de schrijver je iets vertellen, verkopen, overhalen, overtuigen? Wat wil de schrijver?
    • Zitten er meningen en feiten in het verhaal? Arceer ze!
    • Welke woorden ken je niet? Kun je de betekenis uit de tekst halen? Uit plaatjes? Uit beschrijvingen? Uit delen van het woord?
    • Wat kun je zeggen over de opbouw van de tekst? Inleiding, kern, slot? Of kiest de schrijver ervoor anders te beginnen? Waarom deed de schrijver dat?
    • Zijn er afbeeldingen gebruikt? Zo ja, steunen die het verhaal? Hoe doen ze dat?
    • Kun je het verhaal/ de tekst in je eigen woorden navertellen?

    Instructie

    Als je begint met close reading is het heel belangrijk om zelf het goede voorbeeld te geven. Modelen dus. Dat kun je doen aan de hand van een kortere tekst. Lees deze duidelijk voor en vertel ook welke doelen je elke voorleessessie wil bereiken. Laat zien dat het je lukt door erover na te denken of erover te praten, maar laat ook vooral zien wat niet lukt (leren fouten maken, leren dat je niet alles in één keer goed hoeft te hebben).

    Verwerking

    Er zijn meerdere vormen om een tekst te verwerken. Je kunt vragen stellen en die beantwoorden, maar leerzamer is het als kinderen de tekst echt moeten gaan gebruiken. Denk daarom aan een discussie die ze moeten gaan voeren aan de hand van een stelling (die jij als leerkracht bedenkt op basis van een tekst). Ze moeten argumenten hebben voor en tegen, om hun mening te kunnen onderbouwen. Je kan ze ook een mening opleggen die ze dan moeten gaan verdedigen. Zo leren ze meer over argumenten kennen.

    Presentaties willen ook helpen, al kan dat soms wat omslachtig zijn. Maar een mooie quiz via Kahoot over de inhoud – waar punten bij te verdienen zijn – doet ook al wonderen. Zeker bij de verwerking wil het laten maken van zo’n quiz helpen. Kinderen draaien de rollen om. In plaats van dat ze een toets maken die door jou wordt opgelegd, geven ze vorm aan het creëren van een eigen toets. En dat betekent dat ze heel ver boven de tekst moeten staan!

    Conclusie

    Ik ben erg enthousiast over close reading. Het maakt dat kinderen net even wat beter naar een tekst gaan kijken en zichzelf naar een hoger level tillen. Hogere scores op de Cito-toetsen voor begrijpend lezen zijn natuurlijk mooi meegenomen, maar nog fijner is het dat ik kinderen dit heb kunnen meegeven.

  • Gedrag

    5 tips voor gedragsspecialisten

    In mijn opleiding tot gedragsspecialist (Master Special Educational Needs) heb ik veel mogen leren. Deze 5 tips zijn eenvoudig toe te passen en helpen om ongewenst gedrag om te buigen naar gewenst gedrag.

    Misschien inkoppertjes, maar als je je eenmaal bewust bent van een inkoppertje kan het zeer winstgevend zijn.

    1 Stimuleer positief gedrag

    Wil je meer zien van positief gedrag? Stimuleer dan dat kinderen zich goed gedragen.

    2 Lik op stuk beleid

    Ongewenst gedrag is niet welkom. Laat het niet sluimeren, maar pak het gelijk aan.

    3 Zie het kind

    Ieder kind wordt graag gezien. Wist je dat kinderen die het idee hebben “gezien” te worden, veel minder gedragsproblemen laten zien?

    4 Wees jezelf

    Ga geen rol spelen, doe je niet anders voor dan je bent. Wees jezelf. Kinderen zien dat. Kinderen waarderen dat.

    5 Blijf je verdiepen

    Gedrag verandert. Ook je eigen gedrag. Soms is het gedrag dat je in de ene groep laat zien niet handig in de andere groep. Blijf je dus altijd verdiepen, zowel in de theorie als in je eigen praktijk.